O pętli

Pętla Milicka (niebieska) to propozycja na dłuższy rajd. W całości liczy 105 km. W zależności od umiejętności, tempa i czasu można ją pokonywać etapami przedzielonymi noclegami, zarówno w leśnych stanicach, jak i gospodarstwach agroturystycznych oraz pensjonatach. Można ją pokonywać w dowolnym kierunku i wielu wariantach. Na trasie pętli jest też sporo łączników wyprowadzających szlak na różne kierunki – południowy, zachodni, wschodni i północny. Fragmenty pętli mogą też być odcinkami rajdów prowadzącymi właśnie w tych kierunkach. Na trasie są też dwie mniejsze pętle, które można pokonać w kilka godzin (np. wokół stawu Grabownica, Potasznia/Hubertówka – Lelików – Bracław Rodzaj nawierzchni na trasie pętli jest bardzo zróżnicowany. Południowa część prowadzi głównie duktami leśnymi o podłożu gruntowym/piaskowym. Kilka fragmentów tego odcinka jest nieprzejezdnych dla zaprzęgów. Pierwszy to fragment od wiaty na Krępicy do Sułowa. Można go łatwo objechać. Wystarczy, wyjeżdżając z wiaty, skręcić w prawo i na pierwszej krzyżówce w lewo w kierunku na Pracze. Za Praczami na Sułów wzdłuż ścieżki rowerowej jadąc cały czas prosto, dotrzemy przed Sułowem z powrotem do szlaku. Drugi problematyczny odcinek prowadzi z Sulimierza przez Węgrzynów. Tam kłopot mogą sprawiać bardzo zarośnięte fragmenty dróg oraz błoto i nierówności. Warto sprawdzić ten odcinek, zanim wjedziemy zaprzęgiem. W północnej części – zwłaszcza w okolicach Gór, Trzebicka do Jankowej napotkamy liczne kamienie (wzgórza wypłukiwane podczas opadów). Wybierając wariant Grabownica –Czatkowice kilka kilometrów pokonamy drogą asfaltową, na szczęście o niezbyt dużym natężeniu ruchu. Kłopoty, zwłaszcza zaprzęgom, może też sprawić odcinek Dąbrowa – Wierzchowice/Krośnice – Dziewiętlin. Na tym odcinku jakość dróg jest kiepska – sporo kamieni. W okolicach Wierzchowic/Krośnic nasyp kolejki blokuje przejazd. Wierzchem można to miejsce objechać skrajem pola, jednak dla zaprzęgu jest to przeszkoda nie do pokonania i póki ten problem nie zostanie rozwiązany, lepiej się tu nie zapędzać. Miejsce to możemy objechać skręcając ze szlaku konnego za Dąbrową w kierunku Krośnic – czarny szlak rowerowy. W Krośnicach musimy niestety poruszać się asfaltem (uwaga – stromy zjazd) i kierujemy się w stronę Milicza. Na wysokości Restauracji Lema możemy wrócić na szlak, skręcając w lewo. Szczególną uwagę należy także zachować przy przecinaniu dróg – zwłaszcza DK 15. Wzmożoną ostrożność trzeba zachować na odcinkach prowadzących po groblach stawowych, które często są wąskie i zwykle można napotkać dziury po norach, np. bobrowych. Tu najlepiej jechać stępem, co najwyżej kłusem i podziwiać widoki. Szybka jazda może zakończyć się wpadnięciem końskiej nogi do jednej z dziur/nor i doprowadzić do kontuzji zarówno konia, jak i jeźdźca. Na trasie spotkamy zarówno rozlegle lasy, w tym przepiękne bukowe, jak i łąki, stawy (wśród nich największy Grabownica, dziś mający ok. 280 ha, a niegdyś nawet 1000 ha powierzchni), tereny rolne, płaskie połacie, wzgórza, doliny oraz urokliwe wąwozy. Nie zabraknie więc obcowania z przyrodą, zwłaszcza że na trasie są 2 rezerwaty: Wzgórze Joanny i Stawy Milickie. Spotkamy też tu liczne zabytki i ciekawostki, np. Wieżę Odyniec, tajemnicze głazy, stare parki, kościoły, nekropolie i pałce.

Przebieg pętli

Start:

Pętlę milicką (niebieską) możemy rozpocząć w kilku miejscach. Na start możemy wybrać stanicę konną w Lasowicach, Gospodarstwo Małgorzaty i Tomasza Banasiaków w Potaszni, Zameczek Myśliwski Hubertówka k. Gądkowic, Kompleksowe Usługi Turystyczne w Dolinie Baryczy Maciej Kowalski stajnia w Niesułowicach, Majątek Ziemski Niwa w Piotrkosicach czy Konie z Doliny Baryczy w Kątach Milickich oraz Stajnię Łazy Małe.

Trasa: Lasowice stanica – kierunek Gruszeczka – wiata nad Krępicą –

Łącznik: wiata nad Krępicą – Brzezie

Wiata nad Krępicą – Sułów – Łąki –

Łącznik: Łąki most – Książęca Wieś

Łąki – kierunek Sulimierz

Łącznik: skrzyżowanie szlaku – Ruda Sułowska/Piotrkosice

Skrzyżowanie szlaku – Sulimierz – Sułów – Węgrzynów –

Łącznik: skrzyżowanie szlaku – Kąty Milickie – Milicz – stajnia Konie z Doliny Baryczy

Skrzyżowanie szlaku – Piękocin – Stary Piękocin

Łącznik: Stary Piękocin – Piotrkosice Majątek Ziemski Niwa

Stary Piękocin – Gogołowice – Rakłowice – Góry – Trzebicko – Trzebicko Dolne – Jankowa – Śmielice/Nowy Zamek – Lelików

Łącznik: Lelików – Hubertówka, Lelików –Wróbliniec

Lelików – Bracław –

Wariant 1: Bracław – Grabownica – Czatkowice

Wariant 2: Bracław – skrzyżowanie szlaku – kierunek Młodzianków – Czatkowice

Czatkowice – Grób Myśliwego/Polana Hubertusa

Łącznik: przez „Czarne Stawy” (Stawy Krośnickie) – Kotlarka – Grabownica Czarna

Skrzyżowanie szlaku przed Polaną Hubertusa – Dąbrowa – Wierzchowice/Krośnice – Dziewiętlin – Lasowice

Restauracje

Restauracje

Restauracja i pensjonat „Hubertówka”, Agnieszka Matkowska, Zamek Myśliwski 1, 56-300 Milicz, tel.: 71 384 54 25; 501 707 354, e-mail: hubertowka@onet.pl. DBP

Zagroda Grabownica, Jolanta Bogatsu, Grabownica 42 a, 56-320 Krośnice, tel.: 508 13 40 10 lub 71 384 55 02, e-mail: zagrodagrabownica@gmail.com, www.zagrodagrabownica.pl. DBP

Restauracja i miejsca noclegowe „W Starym Młynie”, Niesułowice 25, 56-300 Milicz, tel.: 71 383 32 31, www.stary-mlyn.com.pl. DBP

Smażalnia „U Bartka”, Średzina, 56-300 Milicz, tel.: 504 192 870; 694 817 705, e-mail: barteksiew@o2.pl, oferta objęta certyfikatem Dolina Baryczy Poleca

Noclegi

Noclegi

Restauracja i pensjonat „ Hubertówka”, Agnieszka Matkowska, Zamek Myśliwski 1, 56-300 Milicz, tel.: 71 384 54 25; 501 707 354, e-mail: hubertowka@onet.pl, możliwość noclegu z koniem. DBP

Zagroda Grabownica Jolanta Bogatsu, Grabownica 42 a, 56-320 Krośnice, tel.: 508 13 40 10 lub 71 384 55 02, e-mail: zagrodagrabownica@gmail.com, www.zagrodagrabownica.pl. DBP

Restauracja i miejsca noclegowe „W Starym Młynie”, Niesułowice 25, 56-300 Milicz, tel.: 71 383 32 31, www.stary-mlyn.com.pl. DBP

Pokoje gościnne Lelików, Marek Rajkiewicz, Lelików 3, 56-300 Milicz, tel. 509 429 765 możliwość noclegu z koniem.

Turystyka Wiejska „Ceglany Dom” Anna Moczulska, Koruszka 13, 56-300 Milicz, tel. 697 987 326, e-mail: admoczulska@wp.pl, www.ceglanydom.eu, możliwość noclegu z koniem. DBP

Ostoja Konika Polskiego w Miliczu. Domki i pole namiotowe. Kontakt: zarządca Jan Latos, tel. 501 346 043, www.grmilicz.pl, możliwość noclegu z koniem.

Agroturystyka Łazy Małe Maja Stryjska, Łazy Małe 20, 56-321 Bukowice, tel.: 660 441 410; 71 38 333 67, e-mail: majastryjska@gmail.com, www.stajnialazymale.pl, możliwość noclegu z koniem. DBP

Stanice/wiaty turystyczne: Lasowice – Milicki Klub Jeździecki Traper, Lasowice nad Krępicą Koła Łowieckiego „Sokół”, Gogołowice, Słabocin Koła Łowieckiego „Jeleń”, Chałupy Koła Łowieckiego „Mewa”, Polana Hubertusa Koła Łowieckicego „Darz Bór”.

Ważne telefony

Inne ważne telefony

Centrum Informacji Turystycznej Milicz, pl. ks. E. Waresiaka 7, tel. 71 383 00 35, www.it@milicz.pl

Centrum Informacji Turystycznej stacja Krośnickiej Kolejki Wąskotorowej, ul. Parkowa 30, 56-320 Krośnice, tel.: 667 057 300; 71 74 000 55, e-mail: info@kolejka.krosnice.pl.

Subregionalne Centrum Informacji Turystycznej Baszta w Żmigrodzie, ul. Parkowa 1, 55-140 Żmigród, tel. 71 385 39 31, e-mail: it@zmigrod.com.pl, www.it-zmigrod.pl

Nadleśnictwo Milicz ul. Trzebnicka 18, 56-300 Milicz, tel. 71 380 93 01.

Nadleśnictwo Żmigród ul. Parkowa 4A, 55-140 Żmigród, tel. 71 385 30 52.

Ośrodki jeździeckie

Ośrodki jeździeckie/stajnie

Kompleksowe Usługi Turystyczne w Dolinie Baryczy Maciej Kowalski, specjalność koniki polskie, Niesułowice, 56-300 Milicz, tel. 665 145 094, e-mail: kowalski.mat@gmail.com, www.baryczturystyka.pl. DBP

Stajnia Potasznia, Małgorzata i Tomasz Banasiak, Potasznia 15, 56-300 Milicz, tel. 501 223 760.

Restauracja i pensjonat „ Hubertówka”, Agnieszka Matkowska, Zamek Myśliwski 1, 56-300 Milicz, tel.: 71 384 54 25; 501 707 354, e-mail: hubertowka@onet.pl. DBP

Szkółka Jeździecka „Sarnówka” Popławska Joanna, Dąbrowa 2, 56-420 Krośnice, tel.: 504 302 766; 71 383 17 29.

Stajnia Łazy Małe Maja Stryjska, Łazy Małe 20, 56-321 Bukowice, tel.: 660 441 410; 71 38 333 67, e-mail: majastryjska@gmail.com, www.stajnialazymale.pl. DBP

Majątek Ziemski Niwa Hanna i Romuald Jankowscy, Piotrkosice 60, 56-300 Milicz, tel. 605 839 339, e-mail: mistral86@wp.pl.

Stajnia Ruda Sułowska, Tadeusz Dolny, Ruda Sułowska 11B, 56-300 Milicz, tel. 665 458 586.

Stawy Milickie SA, oferta FotoSafari (Birdwatching), Ruda Sułowska 20, 56-300 Milicz, tel.: 71 38 47 110 (wewn. 21); 785 050 553, e-mail: biuro@stawymilickie.pl, www: stawymilickie.pl. DBP

Inne

Kowal

Łukasz Banasiak Potasznia 15, 56-300 Milicz, tel. 607 349 595.

Sklep z akcesoriami jeździeckimi

Sklep Jeździecki SKAT Karolina Pochodyła, Sławoszowice, ul. Kolejowa 9, 56-300 Milicz, tel. 728 825 528, e-mail: sklep.skat@op.pl.

Weterynarze

Michał Trawiński, ul. Grunwaldzka 39, 56-330 Cieszków, tel.: 601 618 867; 71 384 81 55, www.cieszkow.com.

Piotr Łoś, ul. Parkowa 2, Krośnice, tel. 794 654 321, equipatrol@gmail.com.

Milicz Loop

Milicz Loop (blue) (approx. 105 km)

Milicz loop (long length) leads through vast forests of beech, meadows, ponds (the highest pond Grabownica is approx. 280 hectares, and was once even up to 1,000 hectares), agricultural areas, flat expanses and hills, valleys and charming gorges, as well as two nature reserves: Hill of Joanna and Milicz Ponds. Visitors can see the Tower Odyniec, mysterious boulders, old parks, churches, cemeteries and palaces. The surface type along the route is varied. The southern part runs mostly through a wooded area with sandy paths. Several parts of this section are impassable (overgrown roads, mud and uneven ground) for the horse and carts teams, from the cabin in Krępica to Sulow and from Sulimierz by Węgrzynowo. In the northern part, especially around the mountains from Trzebicko to Jankowa, visitors may encounter numerous stones (hills washed away during rain). Selecting the alternative route Grabownica – Czatkowice, for a few kilometres there is asphalt road, with very heavy traffic. The route from Dąbrowa – Wierzchowice / Krośnice – Dziewiętlin, is difficult for the horse and cart teams because the quality of the roads is bad, there are many stones. In the areas of Wierzchowice / Krośnice the railway blocks the route.

Route: Lasowice (wiata przy leśniczówce w Lasowicach) – wiata leśna nad Krępicą – Łąki – Sulimierz – Węgrzynów – Stary Piękocin – Gogołowice – Rakłowice – Jankowa – Nowy Zamek – Lelików – Staw Grabownica – Czatkowice – Dąbrowa – Wierzchowice – Dziewiętlin – Lasowice

Ciekawe miejsca

Wzgórze Joanny

Wzgórze Joanny

Rezerwat Wzgórze Joanny został utworzony w 1962 r. Zajmuje powierzchnię 24,23 ha. Powstał z myślą o ochronie fragmentów lasu bukowego oraz znalezisk prehistorycznych. Znajduje się tu najwyższe wzniesienie w gminie Milicz – Wzgórze Joanny 230 m n.p.m. Na jego szczycie stoi Wieża Odyniec, dawny zameczek myśliwski rodziny von Salischów z nieodległego Postolina. Najładniejsze pejzaże przyroda tworzy tu jesienią. Drzewostan rezerwatu to w większości buk i dąb, a w mniejszym stopniu grab, jawor, miejscami sosna, modrzew i inne gatunki. Wzdłuż licznych cieków, często tworzących malownicze dolinki, znajdziemy łęgi z jesionem wyniosłym, olszą czarną i jaworem. Jest też las grądowy tworzony głównie przez dęby szypułkowe i bezszypółkowe. Wśród nich wiele starych, pomnikowych okazów.

Wieża Odyniec

Wieża Odyniec to dawny zameczek myśliwski zbudowany w 1850 r. przez Rudolfa von Salischa. Dawniej była miejscem biesiad myśliwskich. Po II wojnie wieża została przebudowana i do lat 70. XX wieku służyła leśnikom jako dostrzegalnia przeciwpożarowa. Dziś ma ona wysokość 25 m i pełni funkcje turystyczne. Nowa dostrzegalnia znajduje się natomiast na wzgórzu Gęślica (242 m n.p.m.), które widać z wieży. Można tu także podziwiać widok na Wzgórza Trzebnickie i Kotlinę Żmigrodzką. Przy sprzyjających warunkach da się dostrzec Ślężę, a nawet znajdującą się 132 km stąd Śnieżkę. Wejście na wieżę możliwe jest za zgodą Nadleśnictwa Milicz, które jest właścicielem obiektu. Niestety obecnie obiekt ze względu na jego zły stan techniczny jest niedostępny i czeka na remont. Możemy go podziwiać jedynie z zewnątrz.

Postolin

Postolin to wieś ulicówka położona 130–160 m n.p.m. u podnóża Piwnicznika (187 m n.p.m.) i Wzgórza Joanny (230 m n.p.m.). Jej nazwa dawniej brzmiała Podstolice i pochodziła od jej ówczesnego właściciela Naczesza z Podstolic. Kolejni jej właściciele to rodziny: von Poser, von Lessow, a od 1826 r. do 1945 r. von Salisch. Ślady dawnej świetności osady to m.in. kościół pw. Chrystusa Króla z 1893 r., dawny park oraz zabudowania folwarczne w Postolinie, a także w pobliskim Karminku. Największą sławą rodu był Heinrich von Salich (1846–1920) nazywany pionierem estetyki lasu. Był bardzo gospodarskim i nowatorskim, jak na swe czasy, gospodarzem, a przede wszystkim leśnikiem. W 1888 r. powiększył majątek odziedziczony po ojcu o Karmin. W swoich lasach dbał o zachowanie bioróżnorodności. Starał się zalesiać ubogie gleby, sadził i pielęgnował aleje przydrożne oraz zadrzewienia wzdłuż strumieni. Budował liczne małe stawy, oczka wodne dziś odtwarzane i nazywane zbiornikami małej retencji wodnej. Park w Postolinie zamienił w cenne arboretum. Na powierzchni ok. 5 ha można zobaczyć ponad 90 gatunków drzew i krzewów. Wiosną park obsypany jest kwitnącymi przebiśniegami i śnieżycami. W dawnej piwniczce nocują nietoperze. W okolicznych lasach możemy natrafić na liczne pozostałości jeszcze jednej pasji Heinricha –licznych głazów, kamieni – stawianych na czyjąś pamiątkę lub cześć (np. kamień Labitzkyego, czy kamiennych drogowskazów (jak choćby przy skrzyżowaniu szlaków nad Krępicą k. wiaty Koła Łowieckiego Sokół). Salisch wydał książkę dla leśników Estetyka lasu, która do dzisiejszego dnia może być praktycznym podręcznikiem do efektywnego i zgodnego z przyrodą gospodarowania lasu. Na budynkach będących jego własnością odnajdziemy inicjały HvS. Jego pasja i miłość do przyrody i drzew pozostawiła po sobie trwały ślad w Dolinie Baryczy. Rodzina Hatzfeldów ze Żmigrodu kolekcjonowała stradivariusy, Maltzanowie z Milicza miedzioryty i zegary, a Salisch drzewa. Tamte kolekcje zaginęły lub uległy zniszczeniu wśród zawieruchy II wojny światowej, a drzewa sadzone przez Salischa rosną do dzisiaj i są trwałą pamiątka po nim.

Kapliczka

Kapliczka na drzewie została postawiona z inicjatywy kapelana koniarzy i ma strzec zarówno jeźdźców, powożących oraz ich pasażerów, a także koni.

Wiata Koła Łowieckiego Sokół

Wiata Koła Łowieckiego Sokół to miejsce, gdzie można zatrzymać się na popas lub nocleg. Nocleg należy wcześniej zgłosić komuś z zarządu koła lub leśniczemu w Lasowicach.

Kamienny drogowskaz

Kamienny drogowskaz znajduje się przy skrzyżowaniu szlaków. Jest to pozostałość z czasów Heinricha von Salischa. Na kamieniu niemieckie nazwy wsi i kierunki – dzisiejszy Skoroszów i Postolin.

Kolejka wąskotorowa

Kolejka wąskotorowa. Jej historia sięga końca XIX wieku, kiedy miejscowości Doliny Baryczy potrzebowały lepszej komunikacji zarówno ze stolicą Dolnego Śląska – Wrocławiem, jak i między sobą. W 1893 r. powołano spółkę akcyjną Żmigrodzko-Milicka Kolej Powiatowa, która zajęła się budową i eksploatacją kolejki. Ze względu na niższe koszty budowy zdecydowano się na rozstaw torów 750 mm. W 1895 r. utworzono kolejną spółkę Kolejke Wrocławsko-Trzebnicko-Prusicką. Dzięki temu powstał jeden system kolejki wąskotorowej o łącznej długości 97 km od Wrocławia do Sulmierzyc. Początkowo kolejka służyła do przewozu buraków cukrowych, transportu drewna, a zwłaszcza w późniejszym okresie obsługiwała ruch lokalny (częste składy mieszane). Po wojnie woziła także piasek z kopalni w Sułowie. Pociąg rozwijał „oszałamiającą” prędkość 20 km/h. W 1985 r. ciuchcia zagrała w filmie Radosława Piwowarskiego Pociąg do Hollywood. Niestety okres przemian ustrojowych, a zwłaszcza gospodarczych na początku lat 90. XX wieku nie był sprzyjający dla kolejki, którą najpierw zamknięto, a potem rozebrano większość infrastruktury w tym tory, podkłady, mostki i budynek dworca w Miliczu. Symbolicznym i dramatycznym aktem końca kolejki było wywiezienie zabytkowej lokomotywy. Dziś na odcinku 22 km dawnym torowiskiem prowadzi ścieżka rowerowa. Zaczyna się przy dawnym dworcu kolejki w Sułowie, a kończy w Grabownicy koło Rudy Milickiej. Trwają pracę nad jej rozbudową i połączeniem przez Żmigród i Prusice, Trzebnicę do Wrocławia. Na ścieżce spotkamy kolejowe znaki, semafory, szlabany, a w kilku miejscach także wagoniki.

Gruszeczka

Gruszeczka to wieś założona po zakończeniu wojny 30-letniej przez rodzinę Maltzanów. Do nich należała też pobliska szkółka rododendronów. Pochodzące stąd krzewy rosną m.in. w milickim parku. We wsi jest kilka domów o konstrukcji szachulcowej. Nieopodal hitlerowcy założyli obóz pracy w 1943 r. Gruszeczka zagrała w filmie „Pociąg do Holywood”. Na przystanku kolejki wąskotorowej wysiadała z ciuchci Katarzyna Figura.

Sułów

Sułów to wieś, położona nad Baryczą, 96–115 m n.p.m., na wschodnim krańcu Kotliny Żmigrodzkiej, która styka się tu przez przewężenie z Kotliną Milicką. Początki osadnictwa sięgają 1700–1400 lat p.n.e. Nazwa wsi oznaczała, że była własnością Suła i pisano ją Sulow. Po raz pierwszy pojawia się w dokumentach w 1351 r., kiedy dobra te nabył od biskupa wrocławskiego Konrad Oleśnicki. W 1399 r. w okolicach dzisiejszej „tamki”, nad rzeką Młynówką przy drodze do ośrodków wypoczynkowych, znajdował się zamek myśliwski, który był siedzibą starosty, a pod koniec XV wieku stał się siedzibą rozbójników i z tego powodu z rozkazu królewskiego został zburzony w 1488 r. Sułów to osada, która posiadała prawa miejskie nadane jej w 1755 r. Do 1945 r. niemiecka nazwa miejscowości brzmiała Sulau. Po zakończeniu wojny Sułów utracił prawa miejskie. Mimo to do 1978 r. był siedzibą gminy Sułów. Obecnie znajdują się tu dwa poewangelickie kościoły, zbudowane z muru pruskiego. Na zachód od rynku znajduje się kościół parafialny pw. św.św. Piotra i Pawła z 1731–1767 r. Ta barokowa świątynia została zbudowana na planie krzyża. Obok niej stoi drewniana dzwonnica, a wokół kościoła rosną 360-letnie dęby. W części północnej wsi jest kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej, dawny zbór z 1765 r., zbudowany na planie ośmiokąta. Największą budowlą jest jednak barokowy pałac z ok. 1680 r. otoczony 11-hektarowym parkiem z pomnikowymi okazami lip, platanów, dębów, buków i jesionów. Naprzeciw pałacu do dziś stoi stary spichlerz z 1820 r. zbudowany z muru pruskiego. W rynku, którego nawierzchnia była niegdyś wyłożona brukiem w kształcie krzyża, znajdują się dwa ciekawe budynki. Pierwszy z nich to budynek z podcieniami, w którym 12.03.1831 r. odpoczywał podróżujący Juliusz Słowacki. Obecnie znajduje się w nim Izba Regionalna, w której można obejrzeć eksponaty pochodzące z wykopalisk prowadzonych w regionie. Drugi z charakterystyczną wieżyczką i zegarem to budynek dawnego ratusza (obecnie bank). Przy wylocie na Milicz znajduje się tzw. Szwedzka Górka, przy której doszło w 1645 r. do jednej z bitew toczącej się wówczas wojny 30-letniej. Starły się w niej wojska szwedzkie i austriackie. W trakcie bitwy poległ szwedzki generał i 151 jego żołnierzy. Pochowano ich na tym wzgórzu pod ogromnym głazem, przy którym postawiono metalowy krzyż.

Pękocin Stary

Piękocin Stary to wieś ulicówka, leżąca 115 m n.p.m. na Wysoczyźnie Leszczyńskiej. Do 1945 r. wraz z oddalonym o ok. 1 km Piękocinem osada ta tworzyła jedną miejscowość zwaną Neuwalde. Ok. 200 m na północny-wschód od skraju wsi, w pobliżu lasu, znajduje się dawny cmentarz ewangelicki. We wsi znajduje się kilka budynków o budowie szachulcowej – popularnej niegdyś w tym rejonie. Kilka z nich zachowanych jest w bardzo dobrym stanie.

Piotrkosice

W Piotrkosicach wykryto ślady człowieka neolitycznego i cmentarzysko urn twarzowych kultury pomorskiej. W latach 30. XX wieku prowadzono wykopaliska. Wieś wzmiankowana od połowy XIV wieku. W dawnym zespole folwarcznym (0,5 km na północ od wsi) znajduje się dom zarządcy z początku XX wieku. Na parterze dom ma drewniany ażurowy ganek z dachem pulpitowym. Na wschód od domu rośnie robinia akacjowa o obwodzie 353 cm. W dawnym zespole folwarcznym mieści się obecnie Majątek Ziemski Niwa – gospodarstwo rolne w Piotrkosicach. Gospodarstwo specjalizuje się w hodowli bydła mlecznego. Prowadzi też hodowlę bydła mięsnego oraz koni. Oferuje możliwość jazdy konnej, nauki jazdy konnej pod opieką instruktora, przejażdżki bryczkami. W listopadzie organizowana jest impreza plenerowa pod nazwą Hubertus – pogoń za lisem. W gospodarstwie istnieje możliwość noclegu, a także wynajmu kajaków. Oferta objęta jest certyfikatem Dolina Baryczy Poleca.

Milicz

Milicz

Milicz to miasto mające ok. 13,5 tys. mieszkańców. Jest tu siedziba gminy i powiatu. Położone jest przy drodze krajowej nr 15 Trzebnica–Jarocin, przy linii kolejowej Oleśnica–Krotoszyn. Tutejszy gród wzmiankowany po raz pierwszy w 1136 r. w bulli papieża Innocentego II, do 1358 r. był siedzibą kasztelanii, należącej do biskupstwa wrocławskiego. Później stanowił własność książąt oleśnickich, a w 1494 r. stał się siedzibą baronatu, należącego do rodziny Kurzbachów, od 1590 do Maltzanów. Do dziś zachował się średniowieczny układ miasta, zbliżony do owalu, z rynkiem i ulicami zbiegającymi się przy dawnych bramach miejskich. Z ciekawszych zabytków wymienić należy klasycystyczny kościół św. Michała Archanioła, którego obecny kształt powstał w 1821 r., Kościół Łaski (obecnie św. Andrzeja Boboli) wraz z zespołem dawnej parafii ewangelickiej (wszystkie budynki wraz z kościołem o konstrukcji szachulcowej), ruiny zamku z połowy XIII wieku, klasycystyczny pałac Joachima von Maltzana zbudowany w latach 1797–1798 według projektu K.G. Geisslera. Obecnie jest w nim Zespół Szkół Leśnych i Izby Regionalnej, otaczający pałac park jest jednym z pierwszych parków w stylu angielskim założonych na Śląsku oraz kościół św. Anny z 1807–1809 r., który powstał na miejscu dawnego kultu religijnego sięgającego czasów średniowiecza.

Ostoja Konika Polskiego

Ostoja Konika Polskiego

Ostoja Konika Polskiego znajduje się pod Miliczem. Jest to jedna z kilku w Polsce hodowli rezerwatowych Konika Polskiego. Koniki polskie są jedyną rodzimą prymitywną rasą koni wywodzącą się bezpośrednio od dzikich koni wschodnio-europejskich, czyli tarpanów. Pod względem pokroju i innych cech są prawdopodobnie najbardziej ze wszystkich ras zbliżone do swoich przodków. uwagi ze względu na niewielką liczebność, unikatowe cechy pokrojowe, takie jak charakterystyczne myszate umaszczenie z czarną pręgą wzdłuż grzbietu i widoczne niekiedy pręgowanie na kończynach, a także cenne zalety biologiczne i użytkowe związane z dostosowaniem do lokalnych warunków środowiskowych, silną konstytucją, dużą płodnością, dobrym wykorzystaniem mniej wartościowych pasz, małymi wymaganiami co do warunków utrzymania, koniki polskie uznane są za rasę stanowiącą rezerwę genetyczną dla hodowli koni i jako swego rodzaju relikt hodowlany oraz zabytek kultury materialnej Polski. Koniki nie są tylko „zabytkiem” i żywymi ekokosiarkami, ale także świetnie nadają się do rekreacji konnej zarówno wierzchem, jak i w zaprzęgu. Szczególnie chętnie są też wykorzystywane w hipoterapii. Ostoja to nie tylko miejsce bytowania konika polskeigo. Jest tu także przystań kajakowa, wiaty turystyczne, miejsca na ognisko, pole namiotowe, smażalnia ryb i domki kempingowe, a także stawy hodowlane i ujście Młynówki Milickiej. Chętni do skorzystania z tych urządzeń oraz planujący nocleg, palenie ogniska lub dłuższy pobyt na terenie powinni się skontaktować z właścicielem lub zarządcą.

Trzebiecko

Trzebiecko

Trzebicko jest wsią położoną 161 m n.p.m. na skraju Wysoczyzny Leszczyńskiej. Osadę tę założono na prawie polskim w XIII wieku. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1241 r. i, jak się z niej dowiadujemy, jeden z mieszkańców tej miejscowości nazywał się Strzebko de Trzebeczsko. Może właśnie od niego pochodzi nazwa dzisiejszego Trzebicka. Naprzeciw drewnianego kościoła, w starym parku, można dostrzec ruiny pałacu Bolckelbergów, jednych z niegdysiejszych właścicieli osady i folwarku. Najcenniejszym zabytkiem Trzebicka jest niewątpliwie drewniany kościółek św. Macieja Apostoła, który pochodzi z 1672 r., kiedy właścicielem okolicznych dóbr był Nickisch von Roseneck. kościół powstał na miejscu poprzedniej świątyni. Jest to budowla jednonawowa, o zrębowej konstrukcji, z charakterystycznymi sobotami (podcieniami wokół kościoła), gontowym dachem i czterokondygnacyjną wieża zakończoną hełmem. W przepięknym drewnianym wnętrzu o wczesnobarokowym wystroju zachowało się mnóstwo cennych zabytków kultury sakralnej. W krypcie jest kilkadziesiąt trumien. Obok kościoła znajduje się także stary cmentarz. Trzebicko wielokrotnie zmieniało właścicieli. Najsławniejszą była Katarzyna Ludwika Sapieha. Zgermanizowana nazwa wsi brzmiała Strebitzko Hochrode. Po wojnie powrócono do polskiej nazwy Trzebicko. Na zachód od Trzebicka w okolicy drogi biegnącej do miejscowości Góry znajduje się wczesnośredniowieczne grodzisko zwane „Szwedzkim Wałem”. Na północ od wsi leży z kolei Winna Góra.

Lelików

Lelików

Lelików to przysiółek wsi Potasznia, który leży 3 km na północny zachód od wsi nad samą Baryczą w środku obszaru dawnych Błot Baryckich, w Obniżeniu Grabownickim, 109 m n.p.m. Wieś rozwinęła się wokół nieistniejącego już dziś folwarku, który powstał tu w 1703 r. Miejscowość ta do 1937 r. nosiła nazwę Lilikawe, później do 1945 r. Lilienthal. Wśród łąk, na północy, skraju niewielkiego lasku, ok. 700 metrów na wschód od zabudowań znajduje się dawne grodzisko „Grodziszcze” z VII–X wieku. Dziś porośnięte ok. 130-letnim lasem dębowym. W czasach świetności miało powierzchnię 0,34 ha i otoczone było wałem usypanym z piasku, drewna i kamieni.

Rezerwat Stawy Milickie

Rezerwat Stawy Milickie

Rezerwat Stawy Milickie to największy w Polsce ornitologiczny Rezerwat Przyrody i drugi co do wielkości spośród wszystkich w Polsce o powierzchni 5324,31 ha. Został utworzony w 1963 r. Jest większy od niektórych parków narodowych. Włączono go do listy najcenniejszych obszarów wodno-błotnych, które są chronione na podstawie międzynarodowej konwencji z Ramsar. Jako jedyny obszar wodny z Polski znajduje się na liście ONZ Living Lakes (Żyjące Jeziora). Obecnie trwają starania o umieszczenie go na liście UNESCO. Rezerwat chroni ptaki i ich siedliska. Można tu zaobserwować ok. 280 gatunków, z czego 169 to gatunki lęgowe (w Polsce występuje stale ok. 320 gatunków ptaków).

Jaz Grabownica

Jaz Grabownica

Jaz Grabownica to drewniana budowla hydrotechniczna na rzece Prądni (Brandzie), wybudowany w XIX wieku. Opuszczane na kołowrocie zastawy piętrzą wody Prądni na ok. 1,3 m. Jaz służy zasilaniu jednego z największych stawów w regionie – Stawu Grabownica (283 ha), który na początku XVII wieku miał gigantyczną powierzchnię 1000 ha. Staw założono przez przedzielenie groblą dawnego przepływu rzeki Prądni, a rzekę skierowano później obecnym korytem w stronę Rudy Milickiej. Gigantyczny staw moloch został najpierw podzielony na Grabownicę Górną i Dolną, aż w końcu Grabownicę Górną osuszono, a na jej dnie założono osadę dla osadników niemieckich. Charakteryzuje się ona jednakową zabudową. Domy zostały wykonane według jednego projektu – ceglana część mieszkalna i drewniana gospodarcza oraz poddasze. W centrum wsi znajduje się folwark w dużej części zbudowany z rudy darniowej. Osada ta dziś nosi nazwę Młodzianków i jest to najmłodsza miejscowość w gminie Milicz. Wokół dawnego stawu są aleje dębowe ciągnące się na dawnych groblach stawu. Jaz jest jednym z wielu zabytków i obiektów hydrotechnicznych, bez których niemożliwe byłoby funkcjonowanie stawów. Oprócz wielu jazów – w tym drewnianychczy Jazu Bolko jednego z ośmiu w Europie o konstrukcji walcowej – w Dolinie Baryczy znajdują się liczne akwadukty, syfony, doprowadzalniki, zastawki i wiele innych o unikatowej konstrukcji i rozwiązaniach budzących podziw do dziś.

Wieża Ptaków Niebieskich

Wieża Ptaków Niebieskich

Wieża Ptaków Niebieskich o wysokości 13,5m znajduje się nad stawem Grabownica. Stoi na skraju wsi Grabownica Milicka kierunek Czatkowice, nieopodal drewnianego jazu. Staw przez cały rok jest areną przyrodniczych spektakli. Najbardziej widowiskowa jest jednak jesień i czas odłowów, a także rykowiska jeleni. Możemy tu podziwiać liczne gatunki ptaków oraz jelenie czy dziki. W porze jesiennej nocują tu tysiące żurawi. Nad stawem Grabownica w 1947 r. nakręcono pierwszy polski film przyrodniczy Ptasia wyspa. Jego autorem był znany polski przyrodnik Włodzimierz Puchalski.

Stawy kompleksu Stawno

Stawy Kompleksu Stawno

Stawy Kompleksu Stawno wzmiankowane są dopiero w 1628 r., natomiast w 1639 r. wymieniane są z nazwy stawy: Dolna Grabownica (Unter Grabowniza) i Schweldowitz (Świelowiec), obecny Jaskółczy. Jak można odczytać z układu tras rzecznych, pierwszy z nich założono przez przedzielenie groblą dawnego przepływu rzeki Prądni, a rzekę skierowano później obecnym korytem w stronę Rudy Milickiej. Staw Jaskółczy rozciągał się pierwotnie na powierzchni ok. 300 ha między Grabownicą a Rudą Milicką. Dopiero na początku XIX wieku podzielono go na Górny i Dolny. Do dziś pozostał jedynie staw Jaskółczy Dolny, podzielony na pięć mniejszych zbiorników. Jeszcze na początku XVIII wieku rozciągał się od Rudy Milickiej po Nowe Grodzisko na powierzchni ponad 330 ha jeden staw zwany Nowym. Na przełomie XIX i XX wieku założono w jego miejscu stawy Przelotny, Słoneczny Górny, Wilczy Duży i Mały oraz Polny. Ostateczny kształt zyskał w latach 70. XX wieku. Wtedy powiększył się o stawy Słupicki Nowy i Słoneczny Dolny. Dziś jest to największy z kompleksów stawowych Doliny Baryczy. Składa się z 31 zbiorników o łącznej powierzchni ponad 1700 ha. Zasilają go wody Baryczy i jej dopływu Prądni. Poziom regulują trzy jazy: walcowy Jaz Bolko na Baryczy (2,15 m wys. piętrzenia) i 2 drewniane jazy na Prądni: Grabownica (1,3 m wys. piętrzenia) i Ruda Milicka (4,7 m wys. piętrzenia).

Grób Myśliwego

Grób Myśliwego

Grób Myśliwego to charakterystycznie ułożone cztery kamienie – trzy stojące, zwieńczone czwartym u góry. Miejsce to upamiętnia myśliwego, który zginął podczas polowania. Zabił go jeleń. Poległy myśliwy był wybitnym leśniczym i łowczym tego rewiru. Miejsce jego śmierci w 1934 r. towarzysze upamiętnili, stawiając ten pamiątkowy obelisk. Znajdziemy na nim datę urodzin i śmierci leśniczego Schwarza, informację kto tu spoczywa oraz symbol jelenia z krzyżem, który jest znakiem św. Huberta patrona myśliwych. W niedalekiej odległości od „grobu” w stronę Czatkowic znajduje się Polana Hubertusa z wiatą Koła Łowieckiego „Darz Bór”. Jest to znakomite miejsce na odpoczynek. Nocleg wymaga zgody Koła Łowieckiego.

Stawy Krośnickie

Stawy Krośnickie/Czarne Stawy obejmują blisko 500 ha stawów. Stawy te zaczęto budować ok. 1600 r. Istniejące do dziś akweny to tylko pozostałości, gdyż spora część stawów z powodu braków wody uległa spłyceniu i zarośnięciu. Kompleks ten stanowi 13 stawów, a największy z nich to Czarny Las, mający 119 ha. Groble obsadzone są wiekowymi dębami szypułkowymi, z których kilka to pomniki przyrody. Stawy krośnickie leżą na terenie Parku Krajobrazowego „Dolina Baryczy” oraz Obszaru Natura 2000, nie są jednak objęte ochroną rezerwatową. Podążając w kierunku Krośnic, natkniemy się na charakterystyczny XIX-wieczne budynki z rudy darniowej. Ten obszar zwany jest Rudą Krośnicką. W przeszłości w specjalnych dymarkach przetwarzano tu rudę darniową, z której wytapiano żelazo. Część stawów powstała w zagłębieniach, z których wcześniej eksploatowano ten surowiec. Mieszkańcy biednego obszaru, jakim była Dolina Baryczy, chętnie wykorzystywali do budowy swoich obejść materiały dostępne w ich otoczeniu, m.in. rudę, która stała się jednym z charakterystyczniejszych elementów architektonicznych tego regionu.

Krośnice

Krośnice to wieś położona 146 m n.p.m.. Pierwsza wzmianka o niej pojawiła się w XIV wieku. W 1399 r. jej właścicielem był Bartosz Chwalibóg. Przez pewien okres Krośnice należały także do Kacpra Podstolickiego. W 1743 r. stała się własnością Anny Zofii Katarzyny von Premnitz, a potem Henryka von Rajchenbacha z Goszcza. Od 1785 r. w Krośnicach stał zameczek, który w późniejszym okresie został przebudowany przez kolejnego właściciela, grafa Adelberta den Rache von Velmersten w latach 1845–1864. W 1860 r. założył on tu zakład samarytański dla dzieci, później przemianowany na szpital neuropsychiatryczny. Na uwagę zasługuje także pałac z 1890 r., który jest obecnie siedzibą władz gminy Krośnice. Pierwotna polska nazwa brzmiała Krośnica, do 1945 r. była niemiecka nazwa Kraschwitz. W 2007 r. w Krośnicach dzięki wsparciu z funduszy unijnych wybudowano Centrum Edukacyjno-Turystyczno-Sportowe oraz Ośrodek Edukacji Ekologicznej, które ma certyfikat Dolina Baryczy Poleca. Jest tu Schronisko Młodzieżowe także z takim samym certyfikatem, kryty basen, Galeria Ziemi oraz Spółdzielnia Socjalna „Szklany świat”, która przejęła tradycje dawnej firmy produkującej bombi choinkowe w Miliczu. Można tu przyjrzeć się procesowi ich powstawania i dekorowania oraz samemu wziąć udział w warsztatach z ich dekorowania. W pobliżu szlaku natrafimy też na kompleks parkowy między Krośnicami a Wierzchowicami. Jest tu m.in. parkowa kolejka wąskotorowa, stawy rekreacyjne, plac zabaw i wiata rekreacyjna, a także zaplecze gastronomiczne i sanitarne.

Wierzchowice

Wierzchowice to wieś położona 181 m n.p.m. Wykopaliska archeologiczne wykazały tu ślady prehistorycznego osadnictwa. Wieś nabył książę oleśnicki Konrad I w 1258 r. W 1768 r. przez Wierzchowice przemaszerowali konfederaci barscy. Jeszcze do niedawna stały pozostałości dworu o budowie ryglowej z ok. 1840 r. Niestety po wojnie trafił on w ręce miejscowego PGR-u, który doprowadził go do zagłady. Do dworu od wschodniej strony przylega park, którym można dotrzeć do pałacu w Krośnicach. W Wierzchowicach znajduje się także dawna oficyna dworska z ok. 1865 r. Na wzgórzu w kierunku Milicza wznosi się barokowy kościół parafialny Narodzenia Najświętszej Marii Panny. W wiosce możemy odnaleźć jeszcze kilka domów o konstrukcji szachulcowej. Podążając na północ w kierunku Czatkowic, odnajdziemy stary cmentarz ewangelicki. Na wzniesieniu wśród drzew stoją pozostałości kaplicy cmentarnej. Tuż za nią znajduje się Wiatraczne Wzgórze, z którego roztacza się przepiękna panorama na okolicę. Nazwa wzgórza nie jest przypadkowa, gdyż niegdyś stały na nim wiatraki, jakich pełno swego czasu było w Dolinie Baryczy. W Wierzchowicach znajduje się także Podziemny Magazyn Gazu, największy tego typu obiekt w Polsce i Europie, który do magazynowania tego strategicznego surowca wykorzystuje dawne złoża gazu. Okoliczne wzgórza otaczają liczne sady, z których słynną Wierzchowice. Raz do roku odbywa się tu Święto Sadów. Do 1945 r. niemiecka nazwa wsi brzmiał Hochweiler i Wirschkowitz.

Lasowice

Lasowice to niewielka wieś leżąca na Wzgórzach Krośnickich na wysokości 194 m n.p.m. Jest to najwyżej położona miejscowość w gminie Milicz. Wieś leży pośród rozległych kompleksów leśnych, niedaleko Rezerwatu „Wzgórze Joanny”, a także planowanego Rezerwatu „Dolina Brzeźnicy”. Otaczające miejscowość lasy charakteryzują się dużą różnorodnością roślinną, a dzięki licznym wzniesieniom i dolinkom leśnych potoków także różnorodnym i ciekawym krajobrazem. Do II wojny światowej w Lasowicach wytwarzano węgiel drzewny i smołę. Pozostałości pieców smołowych do dziś można odnaleźć nieopodal wsi. Do zakończenia II wojny światowej niemiecka nazwa wsi brzmiała Waldkretscham. Po wojnie zmieniono ją na Borowina. Obecnie oficjalna nazwa to Lasowice. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 15 Jarocin–Milicz–Trzebnica. W we wsi znajduje się leśniczówka oraz stanica konna Milickiego Klubu Jeździeckiego Traper, użyczona przez Nadleśnictwo Milicz. Na zachód od Lasowic, przemierzając szlak konny, można skorzystać z kolejnej wiaty będącej własnością Nadleśnictwa Milicz na brzegu niewielkiego stawu w głębi lasu.